Phòng chống còi xương sớm ở trẻ

Sau sinh, nhiều người mẹ kiêng khem thái quá như kiêng tắm, phòng ngủ phải kín và không có ánh sáng… khiến sữa mẹ thiếu dinh dưỡng, đặc biệt là vitamin D. Từ đó dễ làm bé sơ sinh bị còi xương sớm..

Biểu biện

Còi xương sớm có thể xuất hiện ở tuần thứ hai sau sinh. Bé có các triệu chứng như giật mình, quấy khóc khi đang ngủ; bé có thể bị ngạt thở hoặc khi thở có tiếng rít nhẹ; bé dễ bị ọc sữa khi bú; bé đi tiêu, đi tiểu nhiều lần trong ngày.

Nặng hơn, bé có dấu hiệu biến dạng xương như bẹp hộp sọ do tư thế nằm. Nếu nằm ngửa, bé sẽ bẹp vùng dưới đỉnh đầu. Nếu nằm nghiêng, bé bị bẹp một bên thái dương. Bé còn có thể bị co giật do còi xương.

 Nhóm bé có nguy cơ bị còi xương sớm

Tình trạng còi xương thường gặp ở các bé sinh non, thiếu tháng, thiếu cân; bé có hội chứng kém hấp thu, bé suy dinh dưỡng; bé không được tắm nắng…

Một số bé sơ sinh tăng cân nhanh, bụ bẫm cũng là một yếu tố nguy cơ gây còi xương. Ở những bé này, nhu cầu về canxi, phôtpho cao hơn bé bình thường, mà ở trong sữa mẹ thì có rất ít vitamin D (loại vitamin giúp hấp thu canxi), nên không đáp ứng đủ nhu cầu canxi của bé. Ở những bé này được gọi là còi xương thể bụ.

Phòng bệnh

Để phòng còi xương sớm, ngay từ thời kỳ mang thai, người mẹ nên dành thời gian tắm nắng, đi dạo ngoài trời, chọn thực phẩm giàu vitamin D và canxi. Khi thai được 7 tháng, mẹ có thể uống vitamin D theo chỉ dẫn của bác sĩ để phòng còi xương cho con.

Sau sinh, mẹ tránh kiêng khem thái quá. Mẹ nên uống sữa, ăn thực phẩm giàu canxi để bổ sung canxi cho bé qua sữa mẹ. Mẹ cũng có thể uống bổ sung sắt và canxi.

Mẹ nên cho bé bú mẹ ngay sau khi sinh và cho bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời.Tuy nhiên, ngay cả khi bé bú mẹ hoàn toàn cũng không đủ vitamin D; vì thế, bé cần “lấy” nguồn vitamin D qua tắm nắng hàng ngày.

Lưu ý tắm nắng cho bé: Sau sinh khoảng 2 tuần, mẹ nên tắm nắng cho bé. Nếu là mùa đông, mẹ nên tắm nắng cho bé sơ sinh lúc 7-9h sáng, trong 10-30 phút.

Nếu là mùa hè, mẹ nên tắm nắng cho bé sớm hơn, khoảng 7-8h sáng, trong 10-15 phút. Nên để lộ chân, tay, lưng cho bé.

Khi tắm nắng cho bé, cần chọn nơi thoáng, sạch, có nhiều ánh nắng mặt trời trực tiếp (không cho bé tắm nắng qua cửa kính ví ánh nắng mặt trời chiếu qua kính sẽ mất tác dụng của tia cực tím).

Sau sinh khoảng 2 tuần, mẹ nên tắm nắng cho bé

Trong lúc tắm nắng cho con, mẹ cũng nên tranh thủ tắm nắng cho mình để cơ thể mẹ không bị thiếu vitamin D.

Với bé sinh non, sinh nhẹ cân có thể phải bổ sung vitamin D 400 đơn vị một ngày, theo chỉ dẫn của bác sĩ.

Đồng thời, người mẹ không nên tự ý bổ sung canxi cho bé sơ sinh. Bởi vì nếu có cung cấp đủ canxi mà thiếu vitamin D thì cơ thể của bé cũng không hấp thu được. Hơn nữa, bổ sung canxi hay vitamin D mà không có liều lượng của bác sĩ thì đều không tốt cho bé.

 

Phòng chống còi xương sớm ở trẻ

Bí quyết giúp bé hay ăn, chóng lớn

Bí quyết giúp bé hay ăn, chóng lớn – Cha mẹ nên cho trẻ ăn đa dạng các loại thực phẩm, vừa bổ sung chất vừa thay đổi khẩu vị cho trẻ.

Trẻ biếng ăn thường do cảm giác không ngon miệng hoặc không thích ăn. Lâu dài có thể dẫn đến còi xương, suy dinh dưỡng, trí tuệ chậm phát triển, tiêu chảy hoặc táo bón, dễ mắc bệnh, hay ốm đau… ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển về thể lực và trí tuệ của trẻ. Tuy nhiên, để khắc phục tình trạng này của trẻ không hề đơn giản, nhiều phụ huynh đã phải nhờ đến sự trợ giúp của các chuyên gia dinh dưỡng. Dù ăn nhiều, ăn những thực phẩm giàu chất dinh dưỡng nhưng nhiều trẻ vẫn bị còi cọc, thiếu cân một phần là do mẹ chăm sai cách. Hầu như tất cả các bé đều trải qua những giai đoạn lười ăn khác nhau. Nhiều mẹ thay vì tìm nguyên nhân gốc rễ dẫn đến tình trạng lười ăn ở bé thì đa phần lại nhồi, ép con ăn khiến bé sợ hãi, khóc lóc. Cha mẹ nên cho bé ăn đa dạng các loại thực phẩm, vừa bổ sung chất vừa thay đổi khẩu vị cho bé. Khi bé mệt nhọc, mẹ có thể cho con ăn giảm đi một chút so với bình thường, sau đó sẽ cho bé ăn bù bữa chứ không nên ép con ăn theo ý mình để giảm cảm giác sợ ăn của bé.

Giải pháp nào để bé ăn ngon miệng?

Bé biếng ăn liên tục dễ dẫn tới thiếu hụt vi chất đặc biệt là kẽm và selen ảnh hưởng tới sức khỏe, trí tuệ của bé. Sự thiếu hụt vi chất cũng là một trong những nguyên nhân gây ra tình trạng biếng ăn. Vì vậy cần phải bổ sung thêm thực phẩm bổ dưỡng giàu vi chất tự nhiên không chỉ nhằm mục đích giải quyết triệu chứng biếng ăn của trẻ mà còn giúp điều trị tận gốc một trong những nguyên nhân gây ra triệu chứng biếng ăn. Hiện nay, đã có các sản phẩm được sử dụng để bổ sung vi chất dinh dưỡng giúp bé cải thiện tình trạng biếng ăn, tuy nhiên việc lựa chọn sản phẩm tốt và phù hợp không phải là một việc dễ dàng.

UpKid là sản phẩm đã được kiểm chứng lâm sàng bởi nhóm nghiên cứu dinh dưỡng của Viện dinh dưỡng quốc gia và đang được ngày càng nhiều các bậc phụ huynh tin dùng cho bé. UpKid là kết quả của việc ứng dụng công nghệ BioEnrich điều khiển quá trình nảy mầm của hạt đỗ xanh. Tại thời điểm hạt đỗ xanh chuyển hóa từ trạng thái hạt (nghỉ) sang trạng thái nảy mầm (hoạt động), một loại enzyme đặc biệt được cung cấp kịp thời giúp cho hạt đậu xanh hấp thu và chuyển hóa với hiệu suất tối đa khoáng chất vi lượng kẽm và selen có cấu trúc hữu cơ tự nhiên, được gọi là yekinu zinc và yekinu selen.

Kẽm là một khoáng chất rất quan trọng đối với nhu cầu của cơ thể, đặc biệt là trẻ nhỏ. Kẽm không những tăng cường hệ miễn dịch cho trẻ mà còn giúp trẻ tăng khả năng hấp thụ dinh dưỡng, tăng khả năng cảm nhận vị giác, kích thích hệ tiêu hóa làm cho trẻ cảm thấy ăn ngon miệng hơn. Vì vậy các mẹ nên bổ sung kẽm cho trẻ từ các thực phẩm giàu kẽm: đậu hà lan, củ cải, cùi dừa, đậu nành, thịt nạc, sò, tôm, cua, bột mì,… Tuy nhiên, kẽm là một khoáng chất khó hấp thụ, với những trẻ biếng ăn và hệ tiêu hóa kém thì các mẹ nên bổ sung kẽm có nguồn gốc thực vật bằng đường uống. Trong mỗi gói Upkid chứa 1g Yekinu Zinc (~3mg kẽm) sẽ hỗ trợ tốt việc cung cấp lượng kẽm hàng ngày cho nhu cầu cần thiết của cơ thể bé.

 

Bổ sung dinh dưỡng cho trẻ đúng cách để trẻ phát triển toàn diện

Khoáng chất Selen ngăn chặn rối loạn chuyển hóa trong hệ tiêu hóa, có tác dụng chống oxy hóa. Selen là chất khoáng chỉ có trong cơ thể người với hàm lượng rất nhỏ, nhưng vô cùng quan trọng. Nó là một chất giải độc các kim loại nặng độc hại rồi giúp thải trừ chúng ra khỏi cơ thể. Selen cần phải được cung cấp đầy đủ để phòng bệnh tuyến giáp, đặc biệt là ở trẻ em. Ngoài ra selen còn có tác dụng tăng cường khả năng miễn dịch. Gói 3g Upkid chứa 0.1g Yekinu Selen (~6mg selen) đáp ứng đủ nhu cầu bổ sung Selen.

Bổ sung kẽm và selen có nguồn gốc thực vật là một giải pháp tốt nhằm khắc phục tình trạng biếng ăn ở trẻ nhỏ. Upkid với những thành phần được chiết xuất từ mầm đỗ xanh giúp cho hệ tiêu hóa của trẻ khỏe mạnh, phòng chống tổn thương, hấp thu tốt chất dinh dưỡng, tăng sự thèm ăn, tăng sức đề kháng, giúp bé ngủ ngon và ngủ sâu hơn, cải thiện tình trạng ra mồi hôi trộm trong giấc ngủ của trẻ.

Bí quyết giúp bé hay ăn, chóng lớn

Dùng men tiêu hóa cho trẻ như thế nào mới đúng?

Dùng men tiêu hóa cho trẻ như thế nào mới đúng? Men tiêu hóa hiện nay bị các ông bố bà mẹ hiểu không đúng dẫn đến tình trạng cho trẻ dùng chưa đúng.

Hiện nay có khá nhiều người gọi “men tiêu hóa” cho các thuốc hay chế phẩm có tác dụng giúp chức năng tiêu hóa tốt hơn, đặc biệt dùng cho trẻ con khi chúng có vẻ chán ăn, không chịu ăn. Có người còn xem chế phẩm loại này là thuốc bổ. Xem kỹ ta sẽ thấy chế phẩm được gọi là “men tiêu hóa” ấy thực ra là 2 loại khác nhau về bản chất. như vậy, chữ “men tiêu hóa” đã được dùng nên hiểu đúng với 2 nghĩa.

Nghĩa thứ nhất của men tiêu hóa để chỉ chế phẩm chứa các enzyme (còn gọi diếu tố) giúp tiêu hóa thức ăn. Ta nên biết, từ miệng có dịch tiêu hóa là nước bọt chứa amylase (tiêu hóa tinh bột); còn ở dạ dày tiết ra dịch vị chứa acid hydrocloric và pepsin (tiêu hóa protein tức chất đạm); trong đường ruột có dịch tụy, dịch mật, gọi chung là dịch ruột chứa nhiều enzyme như amylase (tiêu hóa tinh bột), lipase (tiêu hóa chất béo), trypsin (tiêu hóa chất đạm)… giúp hoàn tất việc tiêu hóa thức ăn thức uống; khi thiếu sẽ sinh ra khó tiêu, đầy bụng. Một số thức ăn hàng ngày có thể hỗ trợ cho tiêu hóa nhờ cung cấp chính enzyme tiêu hóa thức ăn như: đu đủ, khóm (thơm), sản phẩm lên men…

Để bổ sung men tiêu hóa cho người thiếu, người ta làm ra các chế phẩm là thuốc chứa thành phần là các enzyme. Thí dụ như Neopeptine là thuốc chứa các loại men tiêu hóa như amylase, papain (enzyme có trong đu đủ xanh) và chất chống đầy hơi là simethicon, có tác dụng trị chứng ăn khó tiêu, đầy bụng, đặc biệt có dạng thuốc uống nhỏ giọt thích hợp cho trẻ con.

Nên lưu ý, khi bổ sung men tiêu hóa dưới dạng thuốc xem như chúng ta đã bổ sung từ ngoài vào giúp cho cơ thể tiêu hóa thức ăn, vì thế chỉ dùng khi thực sự cần thiết. Không nên lạm dụng vì dùng dài ngày sẽ gây tác dụng ngược (feedback) do lượng men tiêu hóa được cung cấp nhiều từ bên ngoài trong thời gian dài sẽ ức chế các tuyến tiết ra men tiêu hóa nội sinh có trong cơ  thể. Hiện nay có một số phụ huynh lạm dụng cho trẻ dùng quá đà thuốc Neopeptine vì lầm tưởng thuốc làm cho tăng cân. Như đã nói, thuốc không có tác dụng làm cho tăng cân mà chỉ giúp trẻ thiếu men tiêu hóa ăn uống tốt hơn, khi dùng thuốc lưu ý vẫn phải ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng mới mong tăng cân. Chỉ dùng thuốc khi thật cần thiết để tránh lệ thuộc vào thuốc không tiết đủ men tiêu hóa, thông thường chỉ dùng không quá 7 – 10 ngày, ngưng dùng thuốc 7 – 10 ngày nếu muốn tiếp tục dùng lại. Các phụ huynh có thể cho trẻ dùng thuốc thử trong một thời gian, nếu thấy trẻ ăn uống tốt thì tiếp tục dùng, còn dùng thử mà không thấy cải thiện thì không dùng.

Nghĩa thứ hai của men tiêu hóa dùng chỉ chế phẩm chứa các vi sinh vật có ích khi uống vào nhằm cải thiện sự  cân bằng của hệ tạp khuẩn ruột và có lợi ích cho sức khỏe của người dùng. Trong trường hợp này không nên gọi là men tiêu hóa mà nên gọi là “men vi sinh” hay gọi theo tiếng nước ngoài đã trở thành thông dụng là “probiotic”. Probiotic có nguồn gốc vi sinh vật và có nghĩa là “trợ sinh” (trợ giúp sự sống). Ta nên biết trong  ruột con người hiện diện rất nhiều loại vi khuẩn (VK) tạo thành quần thể gọi là tạp khuẩn ruột. Trong tạp khuẩn ruột, ngoài VK gây bệnh còn có VK có ích. Chính các VK có ích giúp tiêu hóa tốt thức ăn, tiêu sạch và tái hấp thu phần thức ăn còn sót lại ở ruột già, giúp tổng hợp một số vitamin nhóm B, vitamin K…, đặc biệt giúp cân bằng với VK có hại, làm cho VK có hại không tăng sinh phát triển quá đáng gây bệnh. Nếu vì lý do nào đó (như vệ sinh an toàn thực phẩm quá kém, do uống nhiều bia rượu, do dùng thuốc đặc biệt là kháng sinh, do stress…), sự cân bằng trong hệ tạp khuẩn ruột bị đảo lộn, sẽ đưa đến rối loạn đường ruột, thể hiện: tiêu chảy, khó tiêu, trướng bụng, giảm khả năng hấp thu chất dinh dưỡng… Men vi sinh có trong thực phẩm như sữa chua, dưa chua, kim chi… đã được dùng từ lâu đời cho thấy an toàn và có lợi cho hệ tiêu hóa, tuy nhiên có khi không đủ lượng khi bị mất cân bằng quá đáng tạp khuẩn ruột, khi đó sẽ dùng chế phẩm men vi sinh. Các chủng vi sinh vật được dùng bào chế men vi sinh phải an toàn và được công nhận có tác dụng chữa trị hiệu quả như: Lactobacillus acidophilus, L. casei, L. ramonosus, Bacillus longum, B. breve, B. lactis… Nếu được chọn chủng tốt (theo công nhận WHO/FAO), nhất là các chủng có nguồn gốc từ người (phân lập từ ruột) thì cũng an toàn như thực phẩm. Tuy nhiên vì lượng vi khuẩn đưa vào sản phẩm cao (hàng trăm triệu đến hàng tỉ), cho nên để an toàn phải sử dụng đúng theo liều lượng chỉ dẫn của nhà sản xuất và nếu dùng loại thực phẩm chức năng nên nhớ: “Thực phẩm chức năng không được xem là thuốc, không có tác dụng thay thế thuốc”.

Riêng đối với trẻ con, cũng giống như trường hợp men tiêu hóa với nghĩa thứ nhất nêu trên, các bậc phụ huynh cho dùng thử trong một thời gian, nếu thấy trẻ ăn uống tốt thì tiếp tục dùng, còn dùng thử mà không thấy cải thiện thì không dùng. Và cho trẻ dùng thuốc khi thật cần thiết tức nghi ngờ trẻ bị rối loạn tạp khuẩn, thông thường chỉ dùng không quá 7 – 10 ngày, ngưng dùng thuốc 7 – 10 ngày nếu muốn tiếp tục dùng lại.

Một thực phẩm có tác dụng gần tương tự men vi sinh, chính là sữa chua (yaourt). Ăn sữa chua vừa được cung cấp chất dinh dưỡng vừa có tác dụng giúp cân bằng hệ tạp khuẩn ruột. Thời người viết là sinh viên dược khoa, có lần đi thi được một giáo sư hỏi: “Có cách gì giúp hạn chế rối loạn tiêu hóa sau khi dùng kháng sinh?”, nhờ trả lời: “Nên ăn sữa chua” mà được thầy khen.

 PGS.TS. NGUYỄN HỮU ĐỨC

Dùng men tiêu hóa cho trẻ như thế nào mới đúng?